Izvor: Vijesti

ccardsCrnogorski građani sa zahuktavanjem ekonomske krize nijesu postali oprezniji u korišćenju minusa na tekućem računu i kreditnih kartica kao najskupljih vidova kratkoročnih pozajmica od banaka.

Da građani u nedostatku kredita od banaka i vjerovatno loše materijalne situacije sve više koriste “odlazak u crveno“ potvrđuju i podaci Kreditnog registra Centralne banke Crne Gore.

Ukupni dug građana prema crnogorskim bankama po osnovu tekućih računa i kreditnih kartica u prvom kvartalu 2009. godine iznosio je 54 miliona eura što je za 3,8 miliona (7,4 odsto) više u odnosu na kraj 2008. godine.

– Pojedinačno, 67,8 odsto navedenog duga (36,6 milional eura) je dug po osnovu kreditnih kartica, a 32,2 odsto (17,4 miliona) je dug po osnovu prekoračenja na tekućim računima. Učešće navedenog duga u ukupnim kreditnim dugovanjima građana bilježi porast sa 4,9 odsto, koliko je to učešće iznosilo na kraju prošle godine, na 5,3 odsto. Taj porast skupljeg vida zaduživanja u odnosu na kredit može se objasniti smanjenjem kreditnih aktivnosti banaka sa druge strane – rekao je za „Vijesti“ šef odjeljenja za kontrolu kreditnog rizika CBCG Veselin Vuković.

Podaci o „odlasku u crveno“ za prvi kvartal 2009, u odnosu na uporedni period na godišnjem nivou, pokazuju da trend zaduživanja građana po prekoračenjima po tekućim računima bilježi povećanje od 10,8 odsto, a po kreditnim karticama povećanje od 5,8 odsto.

– Brzi trend rasta zaduženosti građana po osnovu prekoračenja po tekućim računima može se objasniti time što je to brži i jednostavniji način da se dođe do novca – objasnio je Vuković.

On je naveo da je dug preko kreditnih kartica građana za koji postoje kašnjenja veća od mjesec na kraju prvog kvartala iznosio tri miliona eura od čega 36,7 odsto čine kašnjenja veća od 60 dana, a procenat takvih kartica u odnosu na kraj 2008. godine bio je veći i iznosio je 52,6 odsto.

Podaci CBCG pokazuju i da je procenat kašnjenja po osnovu kreditnih kartica u odnosu na ukupan dug fizičkih lica po kojima postoje kašnjenja (155, 3 miliona eura) na kraju prvog kvartala iznosio 1,93 odsto što je blago smanjenje u odnosu na kraj 2008. godine kada je taj procenat bio 2,1 odsto.

– Ukupan broj prijavljenih građana koji koriste prekoračenja po tekućim računima na kraju marta 2009. godine je 92.208 po osnovu 97.243 tekuća računa. Taj broj bilježi smanjenje u odnosu na kraj 2008. godine kada je 96.359 građana koristilo prekoračenja po osnovu otvorenih 101.963 tekuća računa – naveo je Vuković.

Na pitanje da li građani u uslovima krize treba da manje koriste najskuplje vidove bankarskih pozajmica, Vuković je kazao da su ti vidovi finansiranja svakako nepovoljni za građane jer su praćeni visokim kamatnim stopama i da je finansijska kriza doprinijela da zbog nemogućnosti dobijanja povoljnih izvora finansiranja u inostranstvu ili kod matičnih banaka naše banke dodatno podižu kamatne stope kao premije za rizik plasmana koji se takođe povećao.

– Građani bi iz tog razloga, kao i zbog činjenice da je zaduženost građana kod banaka na visokom nivou, trebalo da budu oprezni prilikom korišćenja svih vidova kreditnog zaduživanja. Na osnovu izvještaja banaka obračunata prosječno ponderisana nominalna kamatna stopa na stanje duga građana u prvom kvartalu 2009. po osnovu korišćenja kreditnih kartica iznosi 14 odsto, a po osnovu korišćenja dozvoljenih prekoračenja po tekućim računima 16,53 odsto. To je porast u odnosu na iste stope na kraju 2008. kada su iznosile 13,23 odsto, odnosno 15,35 odsto – rekao je Vuković.

Direktor sektora prodaje u NLB Montenegrobanci Srđan Radonjić kazao je da trend rasta procenta iskorišćenosti dozvoljenog minusa pokazuje da se finansijsko stanje stanovništva koji su klijenti banaka pogoršava.

– Osnovni razlozi za to su stagnacija privredne aktivnosti u Crnoj Gori prvenstveno u građevinarstvu, turizmu i enormnom padu vrijednosti na berzama koje su dovele do slabljenja finansijske moći stanovništva – rekao je Radonjić, navodeći podatak da je procenat iskorišćenosti dozvoljenog minusa u NLB Montenegrobanci na kraju 2007. godine bio 23,96 odsto dok je krajem aprila 2009. dostigao 46,62 odsto.

On je kazao da banka nije u uslovima krize mijenjala poslovnu politiku u domenu minusa po tekućem računu, te da je standarda ponuda do 50 odsto prosjeka primanja za posljednja tri mjeseca.

– Zavisno od boniteta klijenata i kvaliteta njegovog odnosa sa bankom možemo odobriti limite i do 100 odsto iznosa ličnih primanja. Kamatna stopa nije promijenjena i ona iznosi dva odsto mjesečno na iznos prekoračenja.

NLB Montenegrobanka kod redovnih klijenata nema problema u naplati te vrste dugovanja, dok kod klijenata koji ostaju bez posla,prema riječima Radonjića, banka sporazumno dogovara način daljeg izmirenja obaveza.

– To su u većini slučajeva klijenti koji su primili otpremnine – rekao je Radonjić, dodajući da kao sredstvo obezbjeđenja za tu uslugu koriste ličnu mjenicu klijenta.

U Podgoričkoj banci tvrde da građani uslugu korišćenja minusa po tekućem računu u uslovima krize koriste na isti način, kao i ranije.

– U skladu sa njihovim potrebama i raspoloživim sredstvima na računu – kazali su u Podgoričkoj banci.

Podgorička banka nije mijenjala komercijalne uslove poslovanja za prekoračenja po tekućim računima, dozvoljeno prekoračenje u zavisnosti od boniteta klijenta ne može preći 50 odsto mjesečnog primanja, a efektivna kamatna stopa dva odsto mjesečno.

– Ta stopa nije mijenjana u odnosu na kraj 2008. godine – tvrde u banci.

Na pitanje da li imaju problema u naplati tih potraživanja, naročito sa klijentima koji ostaju bez posla, u banci su kazali da striktno poštuju procedure odobravanja i naplate kredita kod privrede i stanovništva.